Opowieści o Kaszubach

Dzisiaj chciałabym Wam opowiedzieć trochę o Kaszubach. Będąc ostatnio w tych rejonach, a przede wszystkim w Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie a także po przeczytaniu dwóch książek-przewodników na temat Kaszub i Kaszubów, chciałam podzielić się w Wami tą wiedzą oraz zdjęciami wykonanymi w wyżej wymienionym muzeum. 

ZAPRASZAM WIĘC DO POCZYTANIA

Kaszubi są społecznością o charakterze autochtonicznym i zamieszkują obecnie tereny Pomorza Gdańskiego. Ludność kaszubska osiedliła się na terenach Pomorza między II a IV wiekiem naszej ery. Wskutek postępującej germanizacji tych terenów Kaszubi przetrwali głównie w kilku powiatach - puckim, kartuskim, wejherowskim, kościerskim, bytowskim, a także w chojnickim, lęborskim i słupskim. 

Kaszubi dzięki swojemu uporowi pozostali odrębną społecznością zamieszkującą tereny północnej Polski. Posiadają własną kulturę, własne tradycje i własny język, który jest uczony także w kaszubskich szkołach. 

Język kaszubski należy do rodziny języków słowiańskich. Alfred F. Majewicz (autor pracy pt. "Języki świata i ich klasyfikowanie") zaliczył go do grupy języków zachodniosłowiańskich. Innymi językami, należącymi do tej grupy, są także: polski, czeski, słowacki, dolnołużycki, górnołużycki oraz wymarły połabski. Jednak sama społeczność kaszubska jest mocno zróżnicowana pod względem językowym (a także kulturowym). Wyliczono, że język kaszubski składa się z około 80 gwar i dialektów. Wyraźne różnice występują między Kaszubami znad morza, zamieszkującymi okolice Gdyni i Wejherowa, a Kaszubami z południa, których język jest bardziej zbliżony do literackiej polszczyzny. 

Modlitwa "Ojcze Nasz" w języku kaszubskim 

Stolicą dzisiejszych Kaszub jest Gdańsk, choć podobnie jak Gdynia i Sopot, nie są umieszczane na językowej mapie kaszubszczyzny. W strukturze społecznej Trójmiasta Kaszubi należą do mniejszości. Jednak Gdańsk był od zawsze historycznie i kulturowo związany z historią Kaszub. Natomiast Gdynia była niegdyś kaszubską osadą rybacką, a teraz jest wielkim wspaniałym miastem. z pozostałych 16 miast na Kaszubach tylko w 5 ludzie w zdecydowanej większości identyfikują się jako Kaszubi. Są to - Puck, Kartuzy, Żukowo, Władysławowo i Jastarnia. W 4 kolejnych - Kościerzynie, Rumi, Redzie i Wejherowie już tylko 50% ludności utożsamia się z Kaszubami, a w innych miastach stopień kaszubskiej identyfikacji społeczeństwa jest znacznie niższy. 

kaszubi zdecydowanie przeważają na wsi, co sprzyja żywotności etnicznej i zachowaniu odrębności kulturowej. Migracja do miast często pociąga za sobą utratę tożsamości społeczeństwa. 

Kultura Kaszubów kojarzy się przede wszystkim z obrzędowością, a także ze sztuką ludową, tańcami i folklorem. Region ten bogaty jest w różnego rodzaju tradycje, które różnią się od tradycji z pozostałych rejonów Polski, co szczególnie widać w obrzędach Świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy. Jednak na skutek postępującej cywilizacji zaczynają zanikać tradycyjne zajęcia Kaszubów i rzemiosło. 

Mimo wszystko, istnieją organizacje i instytucje, które upowszechniają tradycję, kulturę i język kaszubski. Tradycja upowszechnia się dzięki licznym imprezom, konkursom piosenki, tańca. Ponadto Kaszubi mają swoją prasę, a od kilku lat organizowany jest m.in. wejherowski Konkurs Prozatorski im. Jana Drzeżdżona. Powstają też tomiki poezji i prozy wydawane w rodzimych wydawnictwach. 

Ponadto kobiety zajmują się haftem. To, co dziś nazywamy kaszubskim haftem, pierwotnie było jednym z barokowych ornamentów kwiatowych, który zdobył popularność w całej Europie w XVII wieku. Sto lat później używano go już wyłącznie na europejskiej prowincji. Dzięki przyklasztornym szkołom benedyktynek haft ten trafił również na wieś, a na Kaszubach przetrwał do dziś i utrwalił się jako rodzimy wzór. 

Jeśli ktoś chce się więcej dowiedzieć o Kaszubach, to warto poczytać te dwie książki, widoczne na zdjęciu. 

A najlepiej samemu wybrać się na Kaszuby i poznać ich kulturę osobiście :) 

Polecam wszystkim odwiedzić Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. 

W następnym poście opowiem więcej o Wejherowie. Zapraszam.